Trận đánh máy bay AC-130 của tiểu đoàn 67 Trung đoàn 257 ở “trận địa máy húc 1” trên đường Trường Sơn là trận đánh đáng nhớ. Máy bay của địch bị diệt, các đoàn xe an toàn vào tuyến lửa.

AC-130 tên chỉ điểm đánh đêm giai dẳng

AC- 130 là loại máy bay vận tải quân sự hạng nặng của không quân Mỹ, được cải tiến thành máy bay trinh sát vũ trang để dùng trong chiến tranh Việt Nam. Nó được trang bị hệ thống quan sát hồng ngoại và khuyếch đại ánh sáng mờ tới 4 vạn lần. Nên nó phát hiện mục tiêu dưới mặt đất rất nhạy cảm và chính xác. AC-130 có hỏa lực rất mạnh: pháo bắn thẳng 40mm, đại liên 20 mm và thường bay quanh mục tiêu bắn rất dai dẳng. Đây là đối tượng rất lợi hại, cực kỳ nguy hiểm. Bộ đội lái xe đoàn 559 thường lo ngại và gọi nó là loại “xin thùng”.

Quy luật hoạt động của AC-130 cùng B52 và các loại máy bay cường kích chiến thuật là: Chập tối, đánh khu vực cừa khẩu đường 10, 12, 16 đường 20 và các trọng điểm giao thông gần cửa khẩu. Nửa đên về sáng chúng di chuyển dần vào phía trong, đánh sâu vào trận địa. Xe của ta đi đến đâu thì bị địch tập trung chặn đánh đến đó.

Ban đêm AC-130 có F4 yểm trợ, khống chế ta trên từng đoạn đường. Hỏa lực của địch bắn phá dai dẳng suốt dọc Tây Trường Sơn, nam bắc đường 9. Suốt dọc trục chính đường 559 - Các tuyến đường xương cá máy bay địch bắn phá và rải bom không ngớt.

Đường Trường Sơn chủ yếu là đường quân sự làm gấp nên nhỏ hẹp. Địa hình trải dài rất phức tạp. Có nơi vượt qua những con đèo ngoằn nghèo, dốc dựng dứng bên cạnh vực sâu hun hút. Mỗi khi trời mưa thì những ổ voi, ổ trâu trở thành những chiếc ao nhỏ. Chỉ cần một xe hỏng giữa đường là cả đoàn xe tắc nghẽn. Khi đó nếu địch phát hiện ra mục tiêu thì thiệt hại sẽ rất lớn. Vì thế Bộ tư lệnh 559 và Bộ tư lệnh Phong không- Không quân chỉ thị cho sư đoàn phòng không 377 nghiên cứu bằng được cách đánh AC-130 bay đêm.



Tiểu đoàn 67 với lối đánh nhanh

Chấp hành chỉ thị, Tiểu đoàn 67 thuộc Trung đoàn 257 hành quân đến “trận địa máy húc 1” đường Trường Sơn để triển khai chiến đấu. Suốt chặng đường hành quân, bộ đội ta bị AC-130, B52, B57 đánh 21 lần, trong đó 17 lần trúng đội hình. Đêm 6-1-1972 bị đánh hỏng 3 bệ phóng, 1 xe chở đạn, 1 xe xăng. Khối hoàn mã xe điều khiển, xe cẩu cùng hỏng. Do bị bắn trúng nhưng 5 trong tổng số 8 quả đạn tên lửa bị hỏng nhưng tiểu đoàn vẫn hành quân được đến trận địa đúng thời gian quy định.

Ban kỹ thuật trung đoàn và các cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn 67 tập trung sửa chữa khí tài. Trung đoàn điều động khí tài tiểu đoàn 68 để dồn lắp cho Tiểu đoàn 67. Riêng ống dẫn sóng bị bẹp, nếu ra Hà Nội lấy sẽ mất cả tháng. Các kỹ sư và kỹ thuật viên đã vượt khó bằng cách lấy đất tơi ép nén để cho ống dẫn sóng dãn ra. Sau đó lắp vào xe thu phát. Mừng quá đã nhận được sóng về máy thu.

19 giờ 20 phút ngày 27 tháng 2 năm 1972 tiểu đoàn 67 ở “trận địa máy húc”, dưới sự chỉ huy của tiểu đoàn trưởng Vũ Bá Hắc và chính trị viên Nguyễn Lập đánh trận đầu tiên vào AC-130 đang oanh tạc đoàn xe của ta trên đường số 9. AC-130 cháy nhưng không rơi tại chổ.

Do chưa bị bắn rơi ngay tại chổ, ngày hôm sau AC-130 vẫn hoạt động trở lại. Trung đoàn đã họp khẩn để rút kinh nghiệm, tìm quy luật hoạt động của AC-130. Chỉ huy trung đoàn đã kết luận chỉ có thể bắn rơi tại chổ AC- 130 khi nó bay với tham số P nhỏ nhất. Điều tối kỵ là không được bắn đuổi. Phương pháp bắn là dựa vào phần tử xạ kích theo phần tử từ đài nhìn vòng, thực hiện bắn nhanh để tránh tên lửa sơ rai của địch đánh trả.

3 giờ ngày 29 tháng 3 năm 1972, Tiểu đoàn 67, Trung đoàn 275 đang có mặt tại “trận địa máy húc 1” với chỉ một bệ một đạn . Đài nhìn vòng P12 phát hiện AC-130 từ hướng đường 9 bay lên. Dưới sự chỉ huy của tiểu đoàn phó Nguyễn Lành, chính trị viên Nguyễn Lập, sỹ quan điều khiển pháo Hồ Viết Bá, các trắc thủ Nguyễn Đăng Dương, Ngô Văn Chàng, Ngô Văn Bắc đã thực hiện đánh nhanh có chuẩn bị. Tiểu đoàn phát sóng bắt được mục tiêu và phóng tên lửa bằng phương pháp điều khiển ba điểm T(t) (vì lúc này tốc độ máy bay đang bé hơn 100m/s.) Chiếc AC-130 trúng đạn, bốc cháy rơi xuống bản NoBa cách trận địa 6 ki-lô-mét. Sáu tên giặc lái chết thui.

Tiểu đoàn 67 bắn rơi tại chổ AC-130. Từ đây kẻ địch nguy hiểm nhất của đoàn vận tải quân sự 559 buộc phải rút về hoạt động từ nam đường 9 trở vào. Tên đánh đêm AC-130 đã phải chịu khuất phục.

Bộ đội Trường Sơn tổng công kích cả ngày và đêm từ đó. Đoàn xe 40 chiếc dồn dập chuyển hàng vào các chiến trường. Tiểu đoàn 67, Trung đoàn 275 đã cùng với các lực lượng Phong không của Bộ tư lệnh 559 thực hiện khẩu hiệu: “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến. Còn một đạn cũng đánh, còn một bệ cũng đánh”. Xe ta ngày đêm tiếp thêm sức mạnh cho tiền tuyến. Ngày hôm sau- 30-3-1972, chiến dịch Trị Thiên mở màn.

Tiểu đoàn 67 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bắn rơi hai chiếc AC-130, xứng đáng là tiểu đoàn thép của bộ đội tên lửa anh hùng.

Đại tá Trần Xuân Khuyến

(Theo qdnd.vn)